Haber Bilgileri

ÇÖP FACİASINDA ÖLÜ SAYISI YÜKSELİYOR

Felaketi bildiren dosya

Ümraniye Belediye Başkanı Şinasi Öktem, çöp sorununu çözmek için yıllardır yürüttüğü savaşı anlatan dosyayı kamuoyuna açıkladı.

Ümraniye Belediye Başkanı Şinasi Öktem, faciaya neden olan çöp sorununu çözmek için yıllardır yürüttüğü savaşımı aşama aşama anlatan bir raporu, kamuoyuna açıkladı. Öktem, Ümraniye'nin çöplükten kurtarılması için gereken işlemleri yapmayan, yetkilileri "ihmalkârlık", "Vurdumduymazlık" ve "Sorumsuzluk"la suçladı.

MAHKEMEYE BAŞVURDU Başkan Öktem, ilk olarak Nisan 1992'de mahkemeye başvurup çöplüğün verdiği zararın tespitini istedi. Mahkemenin tayin ettiği bilirkişi bir rapor hazırlayarak, "Çöplüğün insan, hayvan ve çevre için her türlü tehlikeye açık olduğunu" vurguladı.

PROJE 11 AY DOLAŞTI Öktem, komşu belediyeleri çöp dökmemeleri için mahkemeye verdi, ancak uygulama sürdü. Bu arada Büyükşehir, 1992 Haziranında büyük çöp projesini ihaleye açtı. Proje onay için 11 ay DPT-Hazine arasında gidip geldi.

KREDİNİN SÜRESİ DOLDU Proje için bulunan krediye 1992 sonunda teminat çıktı, ancak kredinin süresi geçti. Belediye çevreleri projenin gecikmesine, çöp tesislerinin yapımı için başka kaynak öneren Devlet Bakanı Tansu Çiller'in neden olduğunu öne sürdüler.

ÜMRANİYE Belediyesi, "Çöp bombası"nın geleceğini bildiren sayısız uyarılarını içeren yazışmaları bir dosya halinde kamuoyuna açıkladı. Açıklanan bir bilirkişi raporunda," Çöplüğün insan, hayvan ve çevre için her türlü tehlikeye açık olduğu" uyarısının yapıldığı görüldü. Türkçe ve ingilizce "Çöplük Ümraniye'nin halkının kaderi değildir" sloganıyla Hekimbaşı çöplüğüne yıllardır savaş açan Ümraniye Belediye Başkanı Şinasi Öktem, Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen'i suçladı. Sözen ise, "Dünyada bir örneği daha olmayan çöp projesinin 11 aydır, DPT ile Hazine arasında gidip gelmesi anlaşılır değil" dedi.

öktem'in basına açıkladığı "Çöp dosyası", yetkili makamların ne kadar "İhmalkâr", "Vurdumduymaz" ve "Sorumsuz" olduklarım apaçık ortaya koyuyor. Siyasi çekişmeyi de içeren sorunun, şimdiye kadarki seyri şöyle gelişti:

ÜMRANİYE'NİN SAVAŞIMI:

Ümraniye Belediye Başkanı Şinasi öktem, SHP adayı olarak girdiği seçimlerde, çöplüğün kaldırılması da vaadleri arasındaydı. Ümraniye henüz köyken 1960'lı yıllarda çöp atılmaya başlanan Hekimbaşı bölgesi, çevresini saran gecekondularla artık bir facia bölgesi adayıydı. 22 temmuz 1991 tarihinde Nurettin Sözen, Öktem'le birlikte çöplüğü çevreleyen bir istinat duvarının temelini attı. Bundan sonra çöplük alanında bir işlem yapılmadı, ama Başkan Öktem, bütün sorumlu kapıları çaldı. Çöplüğün kapatılması için çeşitli eylemlere katıldı. Çöplük çeşitli panellerle filmlere bile konu oldu. Belediyenin avukatları, Üsküdar 3. Sulh Hukuk Hakimliği'ne 11 Nisan 1991'de başvurarak, "Çöplüğün Çevre Yönetmeliği'ne ve Ümraniye'ye verdiği zararın teşhirini" istedi. Mahkemenin saptadığı bilirkişi heyeti, İTÜ Çevre Mühendisliğinden Prof.Dr. Dinçer Topacık, kadostro memuru Cengiz Göksu ve Adli Tıp uzmanı Dr. Şinasi Umut'un verdiği raporun sonuç bölümü şöyleydi: "Bölgenin, teknikte tarif edilen Katı atık düzenli toplama-geri kazanma, yakma-kompostlaştırma, uzaklaştırma' gibi metodların uygulandığı hiçbir tesise benzemediği, çöplerin sorumsuzca atıldığı ve bu sebeple insan, hayvan ve çevre için her türlü tehlikeye açık olduğu kanaatine varılmıştır."

ÖKTEM'DEN UYARI

Bu bilirkişi raporu üzerine Öktem, Çevre Bakanhğı'ndan, ortaya çıkan tehlikenin önlenmesi için gereğinin yapılmasını istedi. Ümraniye Belediyesi, bu arada çöplerini bu alana döken Büyükşehir, Kadıköy, Beykoz ve Üsküdar Belediyeleri'ne önce ihtar çekti, uygulamanın sürmesi nedeniyle de dava etti. Uzun yetki tartışması sonunda 3 Kasım 1992'de, davanın Üsküdar 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce görüleceği açıklandı. Dava henüz sonuçlanmazken, Belediye 12 Nisan tarihinde komşu belediyelere son bir uyarı daha gönderdi. Açıklamada, bölgeye çöp dökülmemesi için 15 Mayıs'a kadar süre verildi.

DÜNYADA ÖRNEĞİ YOK:

Madalyonun diğer yüzü ise, Büyükşehir Belediyesi'ne dönük gelişmeleri içeriyor. Büyükşehir Belediyesi, İstanbul'un 100 yıllık çöp sorununu çözmek için yaklaşık 300 milyon lirayı bulacak ve dünyada bir örneği olmayan bir proje hazırlıyor. İstanbul Katı Atık Projesi, 9 transfer istasyonu, 2 hijyenik imha sahası ve bir adet 25 ton/gün kapasiteli hastane artiklarını yakma ünitelerinden oluşuyor. 1992 Haziran'da Nurol-Danwast (Danimarka) konsorsiyumuna 215 milyar liraya ihale edilen projenin, bugün 400 milyara mal olabileceği düşünülüyor.

PROJE 11 AY GECİKİYOR:

Projeyi, DPT dört ay bekletiyor. Onay, ancak 1992 yılı sonunda veriliyor. Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı, Danwast firmasının bulduğu dış kredinin ancak yarısına kefalet verebileceğini bildiriyor. Belediyenin girişimleri sonucu, Hazine ikna ediliyor ama, Danwast firmasının bulduğu kredinin kullanım süresi geçiyor. Yeniden kredi aranmaya başlanıyor. Yani proje DPT-Hazine arasında 11 ay gidip geliyor. Dış kredinin gecikmesine neden olarak bazı çevreler, Tansu Çiller'i gösteriyor.

ERKİN YARDIM İSTİYOR:

Nurol firmasının, şantiyesini kurduğu, sondajlarına başladığı projenin parasızlıktan başlayamaması karşısında Genel Sekreter Tuğrul Erkin, 6 Mart 1993 tarihinde Çiller'e şöyle bir yazı gönderiyor:

"Sayın Bakan'ım, İstanbul'un çöpten kurtarılması yolundaki tasavvurlarınızı biliyoruz. Bu konudaki en önemli proje halen dış kredi verilmesi için Hazine garantisi işlemleri aşamasındadır. Yardımlarınızla Hazine garantisinin verilmesi halinde yıl sonunda sorun önemli oranda çözülecektir."

ÇİLLER YÜZ VERMİYOR:

Koalisyonu oluşturan SHP'nin Belediye Başkanı ile DYP'li Bakanı arasında siyasi bir sorun önceki gün de apaçık görülüyor. Çiller, Londra dönüşünde Ümraniye'ye gittiğinde, Sözen'e pek yüz vermiyor. Bakan, gazetecilere "Buraya çöp fabrikası yapılacağını" söylerken; Sözen, Hazine'den söz aldıklarını ve kaynağın bugün yarın geleceğini açıklıyor. Ancak, Çiller, sert bir dille Sözen'in sözünü kesiyor ve "İslam Bankası'ndan sağlanan yeni kredi imkanlarıyla İstanbul'un çöp sorunun köklü bir şekilde halledilmesi gerektiğini" vurguluyor.

Kaynak: Hürriyet, 1993/04/30, Sayfa 1,26